مدیریت بیماری
شکستگی کشکک زانو
شکستگی کشکک (پاتلا) زانو معمولا بر اثر ضربهی مستقیم به جلوی مفصل زانو یا بر اثر کشش ناگهانی عضله چهارسر ران بوجود میآید. از آنجا که کشکک به عنوان یک غلاف بر روی مفصل زانو عمل میکند، در صورت ضربهی مستقیم به زانو، در معرض شکستگی قرار دارد.
شکستگی کشکک زانوی یک آسیب جدی است که مشکلات زیادی را برای فرد ایجاد میکند و حتی راه رفتن و صاف کردن زانو هم برای فرد دشوار میشود.
بعضی از شکستگیهای ساده با استفاده از گچ یا آتل بهبود مییابند. در اکثر موارد شکستگی، با وجود اینکه بخشهایی از استخوان از جای خود در زمان آسیب خارج شدهاند، جراحی نیاز است.
شکستگی میتواند در بالا، مرکز یا بخش پایینی کشکک اتفاق بیفتد و حتی گاهی میتواند بیش از یک بخش از کشکک را درگیر کند.
علائم و نشانهها
شایعترین علائم شکستگی پاتلا، درد و تورم در جلوی زانو میباشد. دیگر علائم عبارتند از:
- کبودی
- ناتوانی در صاف کردن زانو یا بالا نگه داشتن پا
- عدم توانایی در راه رفتن
علل شایع
شکستگی کشکک اغلب به دلایل زیر رخ میدهد:
- سقوط به طور مستقیم روی زانو
- ضربهی ناگهانی به زانو مثل تصادفات اتومبیل
کشکک زانو میتواند بطور غیرمستقیم هم دچار شکستگی شود. به عنوان مثال، انقباض ناگهانی و شدید عضله ی چهار سر در زانو میتواند به بخشی از این عضو فشار بیاورد.
تشخیص
پزشک در ابتلا علائم و پروندهی پزشکی را بررسی میکند. سپس زانو را مورد معاینه قرار میدهد. لبههای استخوان شکسته از زیر پوست قابل لمس هستند به خصوص اگر شکستگی باعث جابجایی استخوانها شده باشد.
در حین معاینه، پزشک وضعیت تجمع خون در فضاهای مفصلی که باعث تورم و درد میشود را بررسی خواهد کرد. اگر میزان خون تجمع یافته در زانو زیاد باشد، پزشک با استفاده از وارد کردن سوزن مخصوص، خون اضافی را کشیده و درد را کاهش میدهد. پزشک همچنین ممکن است از روش تصویربرداری با اشعه ی ایکس هم استفاده کند. که با استفاده از این روش میتواند شکستگی و موقعیت استخوانها را بررسی کند.
درمان
- بدون نیاز به جراحی
اگر تکههای استخوان از جای خود خارج نشده باشند، ممکن است نیازی به انجام جراحی نباشد. پزشک با استفاده از گچ یا آتل، زانو را ثابت میکند و از حرکت پا جلوگیری مینماید. این کار باعث میشود که استخوانها در محل مناسب خود بهبود یابند.
- جراحی
اگر قطعات استخوان از جای خود خارج شده باشند، به احتمال زیاد به جراحی نیاز خواهد بود. استخوانهای کشکک شکسته شده اگر جمع نشوند، بهبود کشکک با مشکل مواجه میشود. عضلات ران که در بالای کشکک زانو قرار دارند، بسیار قوی هستند و میتوانند قسمتهای شکسته شده را در مدت بعد از عمل حفظ کنند. اگر پوست اطراف محل شکستگی، پاره نشده بود، پزشک ممکن است توصیه کند تا به منظور کاهش التهاب، برای انجام عمل صبر شود.
در حین جراحی، جراحات حاصل از آسیب، از سطح استخوان به طور کامل تمیز میشوند. نوع جراحی اغلب به نوع شکستگی بستگی دارد. با توجه به این موضوع انواع شکستگیها و جراحی لازم برای هر نوع عبارتند از:
- شکستگی عرضی
این نوع شکستگیهای دو طرفه، اغلب با استفاده از پیچ و پلاک یا سیم کشی مخصوص، ثابت میشوند. جراح اصطلاحا از سیم کشی هشت ماهه استفاده میکند تا قطعات استخوان را به هم فشرده کند.
این روش بهترین گزینهی درمانی برای شکستگیهایی است که در نزدیکی مرکز کشکک زانو قرار دارند. دیگر روش برای ترمیم شکستگیهای عرضی، ثابت کردن استخوانها با استفاده از پیچهای کوچک یا پیچ و پلاک میباشد.
- شکستگیهای خرد شده
در برخی از شکستگیها، بالا یا بیشتر پایین کشکک دچار شکستگی شده و به قطعات کوچک متعددی تقسیم میشود. این نوع از شکستگی معمولا زمانی اتفاق میافتد که کشکک اولین ناحیهای است که در تصادف دچار ضربه میشود. از آنجا که قطعات استخوان بسیار کوچکاند و نمیتوان آنها را به جای اصلی خود برگرداند، پزشک آنها را خارج میکند و سپس تاندون کشکک شل شده را برای نگه داشتن کشکک، به این ناحیه متصل میکند.
اگر این نوع شکستگی در مرکز کشکک زانو اتفاق بیفتد و استخوانها از هم جدا شوند، پزشک با استفاده از مجموعه ایی از سیمها و پیچها، این قطعات را به هم متصل و ثابت میکند. همچنین ممکن است قسمتی از کشکک که قابل ترمیم نمیباشد، از محل خارج شود.
آخرین نوع جراحی، خارج کردن کل کشکک زانو میباشد که در صورتی از این روش استفاده میشود که شدت شکستگی به حدی باشد که با روشهای دیگر قابل ترمیم نباشد.
نکاتی که لازم است پس از ترخیص از بیمارستان و بازگشت به منزل رعایت نمائید.
- برای اینکه شکستگی زودتر جوش بخورد مقدار کافی پروتئین ترجیحاً پروتئینهای گیاهی، کلسیم، شیر کم چرب، ماهی و سویا مصرف کنید.
- مصرف سبزیجات و مرکبات و آب میوههای تازه حاوی ویتامین ث میتواند به بهبود سریعتر زخم، رفع یبوست و بهبود اشتها کمک کند.
- از مصرف مواد غذایی که شامل شکر، نمک، گوشت قرمز و مشروبات الکلی، کافئین و مصرف سیگار پرهیز کنید.
- مایعات کافی مصرف کرده و هر 3 ساعت یکبار ادرار کنید تا از عفونت ادراری جلوگیری شود.
- جهت پیشگیری از زخم فشاری هر دو ساعت تغییر وضعیت داده و از تشک مواج استفاده کنید.
- هر چه سریعتر با استفاده از وسایل کمکی مانند عصا، واکر و … از تخت خارج شوید.
- فرشهای نرم و کف پوشهایی که سبب لیز خوردن شما میشود را جمع کنید.
- تا زمانی که شکستگی بطور کامل جوش نخورده است نباید با پای طرف شکسته شده راه بروید. بنابراین در ماههای اول، برای راه رفتن حتماً از دو عصای زیر بغل استفاده کنید.
- از توالت فرنگی استفاده کنید.
- پای آسیب دیده را هنگام خوابیدن یا نشستن بالاتر از سطح بدن قرار دهید (زیر پا بالش قرار دهید).
- گچ را خشک و تمیز نگه دارید و قبل از حمام کردن روی گچ را با 2 پلاستیک یا کیسه پلاستیکی ضد آب بپوشانید.
- پوست لبههای گچ را به دقت از نظر هرگونه قرمزی بررسی کنید. زیر قسمتهای لبه را با یک پارچه نرم یا پنبه بپوشانید. هرگز پوست زیر گچ را با پماد، کرم، لوسیون و یا هر ماده دیگری چرب نکنید.
- پوست زیر گچ را نخارانید. هرگز وسیلهای مانند مداد یا … را برای خاراندن پوست زیر گچ وارد نکنید.
- به منظور کاهش درد و تورم قسمتهای اطراف گچ میتوانید از کیسه یخ (کمپرس سرد) استفاده کنید.
- اگر زخمی دارید که نیاز به پانسمان دارد آن را به روش استریل و در مراکز درمانی و توسط افراد آگاه تعویض کنید.
- داروهای تجویز شده از طرف پزشک معالج (آنتیبیوتیکها، ضد التهابها و …) را باید در فاصله زمانی معین و دوره کامل استفاده کنید.
- از قطع دارو بدون اجازه پزشک خودداری نمایید.
درصورت مشاهده موارد زیر به بیمارستان و یا پزشک مراجعه نمایید
- بروز درد شدید
- حالت تهوع و استفراغی که بهبود نمییابد.
- تغییر رنگ و دمای پا
- احساس گزگز، مورمور، بیحسی یا ضعف در انگشتان پا
- شکستگی یا ترک خوردگی گچ
- بروز علائم و نشانه های لخته خون در پا مانند: درد پشت ساق، پشت زانو یا کشاله ران، قرمزی یا تورم پا
- سایر موارد نگران کننده و یا اورژانسی