مدیریت بیماری
جراحی رفلاکس معده
رفلاکس معده شایعترین اختلال گوارشی است که در صورت ابتلا به آن، بیماران به دنبال مراقبتهای پزشکی هستند. در صورت عدم درمان، رفلاکس معده مزمن میتواند عوارض جدی مانند التهاب مری، زخمهای مری، تنگ شدن مری، سرفه مزمن و رفلاکس مایع به ریهها را ایجاد کند. درمان جراحی، یک گزینه برای درمان بیماری رفلاکس معده است.

علت دقیق رفلاکس معده شناخته نشده است اما عوامل خاصی مانند چاقی، سیگار کشیدن، بارداری ممکناست به بروز این بیماری منجر شود. غذاهای رایج مانند غذاهای تند، پیاز، شکلات، نوشیدنیهای حاوی کافئین، مواد غذایی حاوی طعم نعناع، گوجه فرنگی، مرکبات و برخی از داروها، میتوانند رفلاکس معده را بدتر کند.
دلایل انجام
عمل جراحی برای درمان علائم سوزش سرمعده و یا رفلاکس معده ممکناست زمانی توصیه شود که:
- علائم بیمار هنگام استفاده از داروها خیلی بهتر نمیشوند.
- بیمار تمایلی به ادامه مصرف داروها ندارد.
- بیمار مشکلات جدی در مری دارد، مانند زخم یا تنگشدن مری یا خونریزی.
- بیمار مبتلا به بیماری رفلاکس معده است که باعث ایجاد پنومونی آسپیراسیون، سرفه مزمن یا گرفتگی صدا میشود.
جراحی ضدرفلاکس همچنین برای درمان مشکلاتی است که در طی آن بخشی از معده در قفسه سینه گیر کرده یا پیچ خورده است.

عوارض احتمالی
عوارض عمل جراحی رفلاکس معده عبارتند از:
- واکنش به داروها
- مشکلات تنفسی
- خونریزی
- عفونت
- نفخ
این عارضه زمانی است که معده با هوا و یا غذا پر میشود و بیمار نمیتواند فشار را با آروغ زدن یا استفراغ از بین ببرد. این علائم ممکناست به آهستگی در برخی افراد از بین برود.
- درد و مشکل در هنگام بلع
این حالت دیسفاژی نامیده میشود. در بیشتر افراد، دیسفاژی طی 3 ماه اول پس از عمل جراحی برطرف میشود.

آمادگی قبل از مداخله
بیمار ممکناست نیاز به انجام آزمایشهای زیر را داشته باشد:
- آزمایش خون (شمارش کامل خون، الکترولیتها یا آزمایشهای کبدی)
- مانومتریمری (برای اندازه گیری فشار در مری) یا بررسی به منظور مشاهده این که چه مقدار اسید معده به مری بیمار باز میگردد.

- آندوسکوپی بخشهای بالایی دستگاه گوارش. تقریباً همه افرادی که عمل جراحی رفلاکس معده را انجام دادهاند، این آزمایش را نیز انجام میدهند. اگر بیمار نتایج این آزمایش را نداشته باشد، باید این کار را انجام دهد.

- تصویربرداری اشعه ایکس از مری
موارد زیر باید به پزشک اطلاع داده شود:
- بارداری، مصرف داروهای گیاهی یا مکمل
چندین روز قبل از عمل جراحی ممکناست بیمار نیاز به متوقف کردن مصرف آسپیرین، ایبوپروفن، ویتامین ای (E)، کلوپیدوگرل (پلاویکس)، وارفارین (کومادین) و هر نوع دارو یا مکمل دیگر که بر لخته شدن خون تأثیر میگذارد، داشته باشد.

روش انجام
شایعترین روش جراحی رفلاکس معده فوندوپلیکیشن نامیده میشود. در این روش جراحی، متخصص جراح، مراحل زیر را انجام میدهد:
جراح ابتدا در صورت وجود فتق هیاتال، آن را ترمیم میکند. این عمل شامل سفت کردن ورودی دیافراگم بیمار با بخیه است تا از بالا آمدن معده از طریق این ورودی در دیواره عضلانی معده جلوگیری شود. برخی از متخصصین جراح یک قطعه مش را در ناحیه ترمیم شده قرار داده تا آن را ایمنتر کنند.
قسمت فوقانی شکم بیمار در اطراف انتهای مری با بخیه بسته میشود. بخیهها در انتهای مری فشاری ایجاد میکنند که این فشار کمک میکند تا اسید معده و غذا از معده به مری وارد نشوند. عمل جراحی رفلاکس معده در حالی که بیمار تحت بیهوشی عمومی است، انجام میگردد، بنابراین بیمار احساسی نداشته و عمل بدون درد است. عمل جراحی معمولاً 2 تا 3 ساعت طول میکشد.

جراحی باز
متخصص جراح یک برش جراحی بزرگ را در شکم بیمار ایجاد میکند. یک لوله ممکناست از طریق شکم بیمار به معده وارد شود تا دیواره معده در جای خود ثابت نگه داشته شود. این لوله پس از حدود یک هفته برداشته خواهد شد.
جراحی لاپاراسکوپیک
متخصص جراح 3 تا 5 برش کوچک را در شکم بیمار ایجاد میکند. یک لوله نازک با یک دوربین کوچک در انتها از طریق یکی از این برشها به ناحیه مورد نظر وارد میشود. سپس ابزارهای جراحی از طریق برشهای دیگر وارد میشوند. لاپاراسکوپ به یک صفحه نمایشگر ویدئویی در اتاق عمل متصل است.
متخصص جراح، حین مشاهده داخل شکم بیمار روی صفحه نمایشگر، عمل جراحی را انجام میدهد. ممکناست متخصص جراح در صورت بروز مشکل نیاز به تغییر روش عمل جراحی باز داشته باشد.

فوندوپلیکیشن اندولومینال
فوندوپلیکیشن اندولومینال یک روش جدید است که میتواند بدون ایجاد برش انجام شود. یک دوربین خاص بر روی یک ابزار انعطاف پذیر (آندوسکوپ) از طریق دهان بیمار به داخل مری وارد میگردد. با استفاده از این ابزار، پزشک گیرههای کوچک را در محل تلاقی مری با معده قرار میدهد. این گیرهها باعث جلوگیری از برگشت غذا یا اسید معده میشوند.

فوندوپلیکیشن اندولومینال
فوندوپلیکیشن اندولومینال یک روش جدید است که میتواند بدون ایجاد برش انجام شود. یک دوربین خاص بر روی یک ابزار انعطاف پذیر (آندوسکوپ) از طریق دهان بیمار به داخل مری وارد میگردد. با استفاده از این ابزار، پزشک گیرههای کوچک را در محل تلاقی مری با معده قرار میدهد. این گیرهها باعث جلوگیری از برگشت غذا یا اسید معده میشوند
نتایج قابل انتظار
اکثر افرادی که جراحی لاپاروسکوپی انجام میدهند، میتوانند در مدت 1 تا 3 روز بعد از عمل بیمارستان را ترک کنند. بیمار ممکن است در صورت انجام عمل جراحی باز به مدت 2 تا 6 روز در بیمارستان بستری شوند. با استفاده از این نوع جراحی، مشکلات بالینی و فیزیکی معده درمان میشود.
نکاتی که لازم است حین بستری در بیمارستان رعایت نمائید.
- شب قبل از عمل استحمام کرده و ناحیه جراحی را کاملاٌ شیو کنید. این کار باعث کاهش احتمال عفونت میشود.
- در صورتی که بیماری خاصی دارید که تحت درمان میباشید، به پزشک وپرستار خود اطلاع دهید، زیرا ممکن است نیاز باشد داروهای شما قطع و داروهای جدید جایگزین شود.
- روز عمل کلیه اشیاءفلزی از جمله زیور آلات،گیره سر، لنزو اعضاء مصنوعی خود را خارج کنید و سپس لباس اتاق عمل خود را بپوشید.
- بیحرکتی پس از عمل میتواند باعث رکود خون در پاها وافزایش احتمال عفونت ریهها گردد ،لذا ورزشهای تنفسی و چرخش پا را که به شما آموزش داده میشود، را بلافاصله پس از عمل انجام دهید.
- نیازهای تغذیهای بر اساس توده عضلانی تعیین میشود و هر گونه کمبود تغذیهای قبل از عمل اصلاح میشود این کار امکان در دسترس قرار دادن پروتئین کافی جهت ترمیم بافت را فراهم میکند.
- برای جلوگیری از آسپیراسیون و استفراغ باید قبل از تجویز داروهای بیهوشی معده و روده تخلیه شود و همچنین برای جلوگیری از احتباس رودهای و… تخلیه مثانه انجام میشود.
- آزمایش خون، رادیوگرافیها و دیگر تستهای تشخیصی انجام میشود.
- جهت جلوگیری و کنترل عفونت آنتیبیوتیک پروفیلاکسی قبل از عمل تزریق میشود.
- محدود شدن مصرف چربی و مایعات حداقل 8ساعت قبل از عمل که بسته به نوع عمل، خالی بودن معده و روده توسط پزشک تعیین میشود.
- نخوردن غذا و مایعات تا زمانی که پزشک دستور داده است.
- بعد از اجازه پزشک جهت شروع رژیم غذایی و پس از خارج شدن سوند معده ابتدا رژیم مایعات و ترجیحا مایعات سرد آغاز میشود.
- رژیم ابتدایی شما مایعات رقیق و به تدریج بر غلظت آن افزوده میشود.
- در بستر پاها را حرکت دهید، تا از لخته شدن خون در پاها پیشگیری شود. بهتر است هر چه زودتر از بستر خارج و راه بروید (افزایش فعالیت در روز اول عمل جراحی).
- برای خروج از بستر، ابتدا مدتی در لبه تخت نشسته و پاها را آویزان نمائید، در صورت نداشتن سرگیجه، تاری دید و… با کمک تیم مراقبتی راه بروید.
- در صورت داشتن درد، به پرستار اطلاع داده تا طبق تجویز پزشک اقدامات لازم جهت تسکین درد شما را انجام دهد.
- وضعیت تغذیه شما از طریق سرم تراپی تامین خواهد شد از دستکاری سرم و رابطها اجتناب کنید.
- داروها و آنتی بیوتیکها طبق تجویز پزشک در فواصل مشخص توسط پرستار برای شما استفاده میشود.
- نظافت بینی و شستشوی دهان را رعایت کنید.
- ترشحات معده تا حدود 12ساعت اول بعد از عمل ممکن است کمیخون آلود باشد و کنترل ترشحات و ساکشن به عهده پرستار و پزشک میباشد.
- سوند معده به دستور پزشک خارج میشود از دستکاری آن اجتناب نمایید.
- پس از شروع رژیم در صورت نفخ شکم اطلاع دهید.
- هر گونه علائم کم آبی مانند تشنگی، خشکی مخاط و کاهش دفع ادرار را گزارش دهید.
- پانسمان و کنترل درن از نظر افزایش ترشحات و اطمینان از فعال بودن آن جهت خروج ترشحات توسط پرستار صورت میگیرد.
نکاتی که لازم است پس از ترخیص از بیمارستان و بازگشت به منزل رعایت نمائید.
- غذا را به مقدارکم و در وعدههای متعدد ميل کنید (پنج تا شش مرتبه در روز).
- غذا را آهسته ميل کنید و آن را کاملا بجويد تا بزاق به غذا اضافه گردد و بهتر هضم شود.
- از غذاهای خيلی داغ يا خيلی سرد، ادويهها (فلفل، زردچوبه، زعفران، زيره و…) پياز و سير، قهوه، کاکائو، ترشیها، انواع نوشابهها (کوکاکولا و پپسی) پرهيز کنید.
- از مصرف قندهای ساده خودداری شود (مانند: ژله، کیک، آبنبات، فرنی).
- رژیم غذایی باید غنی از پروتئین و از لحاظ چربی متوسط و کم نمک و کم کربوهیدرات مانند مواد قندی، نشاستهای، نان و ماکارانی باشد.
- از خوردن و آشاميدن سه ساعت قبل از خواب اجتناب کنید.
- از مصرف آب در طی غذا خوردن پرهيز کنید.
- موقع صرف غذا وضعيت نيمه نشسته داشته باشید و پاها خميده باشد.
- حداقل نیم ساعت پس از هر وعده غذایی دراز بکشید.
- مايعات و آب را يک ساعت قبل از غذا و دو ساعت بعد از غذا میتوانيد بنوشيد.
- موقع خواب سر را بالاتر نگه داريد تا از برگشت غذا جلوگيری شود.
- حبوبات (نخود، لوبيا، عدس و…) جزء مواد غذايی نفاخ است برای کاهش نفخ میتوانيد حبوبات را به مدت يک ساعت قبل از پختن خیس کنید.
- هر روز 30 مرتبه تنفس عميق بکشيد (مثلا داخل يک لوله شيشهای آبدار همراه با رابط فوت نماييد) و روزی چندين مرتبه حتماً سرفه کنيد.
- بهتر است چند هفته اول بعد از جراحی از انجام کار بدنی سنگین پرهیز کنید.
- در طول روز استراحت داشته باشيد.
- محل برش جراحی را تمیز و خشک نگهدارید.
- بخیهها معمولا یک هفته پس از عمل کشیده میشوند و در همین حدود هم کار روزانه خود را شروع کنید.
- دندانها و پوسيدگیهای آن را ترميم کنید.
- در صورت داشتن حالت تهوع و استفراغ از بوهای زننده و تند، خوردن غذاهاي پرحجم، قرارگرفتن در محيط گرم يا شلوغ خودداری کنيد.
- هر هفته خود را وزن کنيد و درصورت کاهش شديد وزن به جراح معالج خود مراجعه نماييد.
- شستشوی مرتب دهان همراه با محلولهاي خوش طعم دهان شويه، سرم فيزيولوژی، آب نمک رقيق، جوش شيرين جهت جلوگیری از تهوع و استفراغ موثر میباشد.
- از مصرف سيگار خودداری کنيد و سعي کنید در معرض دود سيگار هم نباشيد.
- داروهای خود را طبق دستور پزشک و در فواصل منظم مصرف کنید و دوره مصرف آن را کامل کنید از قطع داروها بدون اجازه پزشک خودداری کنید.
- درصورت مصرف قرصهاي آسپرين و کورتون با پزشک مشورت کنید.

مراجعه به پزشک
- تهوع، استفراغ مداوم، اسهال، نفخ یا اتساع شکم، از دست رفتن مداوم وزن، مدفوع چرب، درد و سوزش بالای معده که پس از غذا خوردن بدتر شود.
- سایر موارد نگران کننده و یا اورژانسی