مدیریت بیماری
پخت و نگهداری صحیح غذا
بر اساس تحقیقات انجام شده توسط سازمان جهانی بهداشت، عوامل مختلفی باعث بروز بیماریهای ناشی از غذا میشوند که به طور عمده عبارتند از:
- طولانی بودن زمان بین تهیه و مصرف غذا.
- قرار دادن غذا به مدت طولانی در دمایی که میکروبها در آن قادر به رشد باشند.
- حرارت ناکافی در هنگام پخت.
- تماس مواد غذایی خام و پخته.
- تهیهی غذا توسط فرد بیمار.
در هنگام آماده کردن و تهیه مواد غذایی به موارد زیر توجه کنید:
- دستهایتان را مرتب بشویید: دستهایتان را قبل از تهیه غذا و در فواصل روز بشویید، به خصوص اگر در این فاصله کهنه بچه را عوض کرده و یا به توالت رفته باشید. بعد از آمادهسازی مواد غذایی خام مثل: گوشت، مرغ و ماهی قبل از دست زدن به سایر مواد غذایی، دستهای خود را بشویید.
- اگر دستتان زخم است، قبل از تهیهی غذا حتماً آن را پانسمان کنید، یا با پارچه تمیزی بپوشانید. حیوانات خانگی مثل سگ، گربه، پرندگان و لاکپشت عوامل بیماریزای خطرناکی دارند که در صورت بیتوجهی وارد غذا میشوند.
- محیط آشپزخانه را همواره تمیز نگه دارید: از آنجا که غذا خیلی سریع آماده میشود، سطوحی که برای آمادهسازی غذا مورد استفاده قرار میگیرند، باید کاملاً تمیز باشند. از سطل زباله در دار استفاده کنید. نصب توری به پنجره از ورود حشرات به آشپزخانه جلوگیری میکند. دستگیرهها، اسفنج ظرفشویی و پارچههایی را که برای خشککردن ظروف و تمیز کردن آشپزخانه استفاده میکنید، مرتب بشویید.
- غذاها را از دسترس حشرات، جوندگان و سایر جانوران دور نگه دارید: مواد غذایی را از دسترس حشرات و جوندگان دور نگه دارید، زیرا حیوانات یکی از عوامل انتقال دهنده میکروبهای بیماریزا هستند. نگهداری غذاها در قفسههای در دار، بهترین راه است.
- همیشه از آب بهداشتی و سالم استفاده کنید: اگر به سلامت آب مشکوک هستید، قبل از اضافه کردن به غذا یا تهیهی یخ، حتماً آن را بجوشانید. به خصوص سالم بودن آب مصرفی در تهیه غذای کودک اهمیت زیادی دارد. مواد غذایی خام مثل: انواع میوه و سبزی را خوب بشویید.
- در مورد غذاهای منجمد دقت کنید: برای باز شدن یخ غذاهای منجمد آنها را در یک ظرف در یخچال و یا مایکروویو قرار دهید. سعی کنید این کار را در دمای آشپزخانه انجام ندهید. موادغذایی منجمد را بعد از باز شدن یخ آن، بلافاصله بپزید. اگر بخواهید گوشت یخ زده را آب پز کنید، آن را بلافاصله بپزید. در صورت کبابکردن آن و سایر موارد آن را از 24 ساعت قبل در یخچال قرار دهید تا انجماد آن به مرور باز شود.
- مراقب باشید غذاهای خام و پخته با هم تماس نداشته باشند: از تماس مواد غذایی خام با غذاهای پخته خودداری کنید. ممکن است مواد غذایی پختهی سالم در اثر تماس با مواد غذایی خام، آلوده و یا فاسد شوند، مانند زمانی که گوشت و مرغ خام با غذای پخته تماس پیدا کند.
- تماس بین مواد غذایی ممکن است به طور غیر مستقیم باشد. به طور مثال، وقتی از تخته و کاردی برای آماده کردن گوشت خام استفاده میکنید، از آن برای قطعه قطعه کردن گوشت پخته یا سبزی و میوهی خام استفاده نکنید، زیرا موجب انتقال میکروبها میشود.
- مواد غذایی را کاملاً بپزید: مواد غذایی خام از قبیل مرغ، گوشت و شیر غیرپاستوریزه عوامل بیماریزای زیادی دارند. در هنگام پخت، به شرط آن که تمام قسمتهای ماده غذایی به طور یکنواخت داغ شود (حدود 70 درجهی سانتیگراد)، این عوامل از بین میروند.
- تخم مرغها را تا زمانی که سفت شوند، بپزید.
- تخم مرغهای خام یا کمی پخته شده را نخورید.
- غذاهایی را که حاوی تخم مرغهای خام یا کمی پخته شده است، را نخورید.
- گوشت طیور (مرغ و …) را آن گونه بپزید که دمای نقطه درونی آن (مرکز آن) به بیش از 80 درجه سانتیگراد برسد.
- گوشت طیور زمانی پخته است که آب مرغ، روشن و شفاف بوده و قسمت داخلی آن به رنگ سفید باشد.
- گوشت طیور نیمپز را هرگز نخورید.
ماهی را آنگونه بپزید تا سفید و لایه لایه شود. ماهی خرد شده را در دمای 70 درجه سانتیگراد بپزید.
گوشت قرمز را تا زمانی که قسمت درونی آن قهوهای شود، بپزید. این مسئله برای گوشت همبرگر نیز مهم است.
- غذاها را بلافاصله بعد از پخت مصرف کنید: مواد غذایی پخته شده را هر چه زودتر مصرف کنید. هنگامی که غذای پخته، در حرارت معمولی (اتاق) بماند، میکروبها در آن رشد میکنند. هر چه این مدت طولانیتر باشد، خطر آلودگی مواد غذایی بیشتر خواهد بود.
- باقیمانده غذاهای پخته شده را بلافاصله خنک و نگهداری کنید.
- برای نگهداری غذاهای پخته شده، یا آنها را در یخچال قرار دهید، یا داغ نگهداری کنید؛ به ویژه وقتی که میخواهید آنها را 4 تا 5 ساعت بعد از طبخ، مصرف کنید.
- غذای گرم را در دمای بیش از 60 درجه سانتیگراد نگهداری کنید. قرار دادن غذای گرم در یخچال، عامل ایجاد بسیاری از بیماریهای ناشی از غذا است. غذاهای پخته در یخچالی که بیش از حد پر باشد، به سرعت سرد نمیشوند و زمانی که مرکز غذاها مدتی گرم بماند (بالاتر از 10 درجه سانتیگراد)، میکروبها در آن رشد میکنند و موجب بروز بیماری میشوند.
- غذای سرد را در دمای 4 درجه سانتیگراد یا پایینتر قرار دهید. موارد فوق برای غذای پیکنیک و اغذیه فروشیها مهم است.
- غذاهای فاسد شدنی را بیشتر از 2 ساعت در دمای اتاق رها نکنید، زیرا در دمای اتاق باکتریهای خطرناکی رشد میکنند. غذاهای فاسدشدنی را در ظروف کمعمق یا کیسه محکم بپوشانید و بلافاصله سرد یا منجمد کنید.
- بهتر است غذای کودک را برای یک وعده تهیه کنید.
- غذاهای پخته را قبل از مصرف دوباره کاملاً داغ کنید: برای استفادهی مجدد غذا، آن را به طور کامل حرارت دهید. این روش بهترین راه برای از بین بردن میکروبها میباشد. چون نگهداری در یخچال، میکروبها را از بین نمیبرد، بلکه تنها از رشد آنها جلوگیری میکند. حرارت دادن زمانی مؤثر است که تمام قسمتهای غذا به طور یکنواخت داغ شود.
- در پخت غذا به جای سرخ کردن از روشهای سالم تر مثل کبابی کردن و تنوری کردن یا بخار پز کردن استفاده کنید.
گهگاهی درجه حرارت داخل يخچال را نگاه كنيد. اين درجه بايد هميشه بين صفر تا 4 درجه باشد.
- بيش از حد ظرفيت يخچال، داخل آن را پر نكنيم.
- اگر ميوه يا يک ماده غذايی كپک زده داخل يخچال ديديم آن را خارج كرده و محل آن را ضدعفونی كنيم.
- تا حد امكان یخچال و فریزر را نزدیک اجاق گاز قرار ندهيم.
- به طور مرتب کف و سطوح داخلی یخچال را با دستمال تمیز و محلول رقیق جوش شیرین تميز كنيم.
- باز ماندن در يخچال برای طولانی مدت و خرابی لاستيک دور باعث افزايش دمای يخچال میشود.
- از نگهداری سوسیس و کالباس به مدت بیش از 36 ساعت در یخچال خودداری كنيم.
- روی مواد غذايی خام يا نيمه پخته را بپوشانيم يا آنها را داخل بستهبندی در يخچال بگذاريم. همچنين اين مواد را بايد در قسمت پايين مواد غذايی پخته شده نگهداری كنيم. البته برای نگهداری گوشت مورد مصرف در 2 تا 3 روز آينده از بالاترين قسمت يخچال استفاده كنيم.
- برای نگهداری بيشتر سوسيس، میتوان آن را داخل فريزر منجمد كرد.
- برای نگهداری طولانی مدت نان (بيش از 48 ساعت) آن را در فريزر بگذاريم.
- هميشه به اندازه نياز خريد كنيم و از انباركردن مواد غذایي در منزل خودداری كنيم.
- غذاهای خود را در ظروف پلاستیکی در مایکروویو گرم نکنیم. بهخصوص غذاهايی كه روغن و چربی دارند. تركيب حرارت بالا، چربی و پلاستيك باعث توليد مواد مضر برای سلامتی میشود. بهتر است از ظروف شيشهای و پيركس استفاده كنيم.
- از لفافه و پوشش پلاستیکی در مایکروویو استفاده نکنیم.
- غذاهای فوری (فست فود) و سوپها را باید از ظرف یک بار مصرف تخلیه و در ظرف دیگری گرم كنيم. کاغذ بد نیست، ولی نمیدانیم که مطمئنتر از ظروف شیشهای باشد.